Seizoensblik april 2026- Een Blik op de Luxe Voorraadbus
“De bus sluit prima,
het te bewaren artikel blijft er frisch in
en de decoratie is een sieraad in de keuken”
Aldus de woorden van de firma Bekkers uit Dordrecht in de jaren ’20 en ’30 van de vorige eeuw. In onze collectie Nederlands decoratief verpakkingsblik uit de periode 1880-1980 zijn voornamelijk de blikken vertegenwoordigd die de als reclameobject het merkartikel vertegenwoordigen. De afbeeldingen op deze blikken kunnen we onderscheiden in die waarvan een merknaam een onderdeel is en afbeeldingen zonder merknaam. De verpakkingen met een merknaam worden over het algemeen voor een opdrachtgever, anders dan de blikfabrikant zelf, gemaakt. De opdrachtgever verpakt er zijn waren in die vervolgens via de detailhandel verkocht worden. De verpakking dient in dat geval niet alleen ter bescherming van het product, zij kan ook een rol spelen in de verkoopstrategie van de opdrachtgever.
“Het cachet van uw artikel wordt aanmerkelijk verhoogd door verpakking in een luxe doos/trommel.”
De verpakkingen zonder merknaam worden door de blikfabrikant voor eigen doeleinden gemaakt. Ze zijn in dit geval een eindproduct en worden leeg via de detailhandel verkocht. Deze blikken spelen slechts zelden een rol in de reclame. Toch worden ook deze bussen door de blikfabrikanten van harte aanbevolen. In de catalogi worden ze omschreven, en krijgen ze allemaal een eigen naam of titel mee.
De N.V. Vereenigde Blikfabrieken, Krommenie prijst in de losbladige catalogus uit de jaren 30 het Model ORBLA aan. Het veelkleurige decor is in reliëf opgebracht en de bus wordt geproduceerd met de opschriften Koffie, Suiker en Thee. De bus ernaast op de afbeelding is het model FAVIE. Dit blik zien we terug in de catalogus van de N.V. Dordrechtse Metaalwarenfabriek voorheen Wed. J. Bekkers & Zoon, Amsterdam (Holland). Het decor is getiteld Familie Rose, een imitatie porcelein. De letters FA komen van Familie, VIE komt van vierkant. Deze bus wordt door De N.V. Vereenigde Blikfabrieken, Krommenie namelijk ook in het ronde model geproduceerd, no. 710 en heet dan FAMILIE ROSE.
Reclame definieert zicht aan het eind van de 19e en vroege begin van de 20e eeuw vanuit de gedachte dat zakelijke reclame een stelselmatige inwerking is op de menselijke geest met als doel het veroorzaken van een zo mogelijk hoge bereidwilligheid tot het kopen van hetgeen aangeprezen wordt. In het kort: je doet iets en je wilt er iets mee bereiken. In de menselijke geest onderscheiden we drie stappen: de wil, het intellect en de zintuigelijke waarneming. Reclame moet hetzij via de wil of via de zintuigelijke waarneming het intellect beïnvloeden tot aankoop. Het is altijd een samenspel tussen deze drie factoren, zintuigelijk, emotioneel of rationeel, die elkaar versterken en het uiteindelijke doel dienen.
Als in 1916 de Vereniging ter Bevordering van de Bedrijfsreclame wordt opgericht wordt in de reclame naast de vormgeving, de typografie en het kleurgebruik ook de invloed van het gebruik van kunst belangrijk: Kunst is de grote overredende kracht die onder andere het publiek dwingt tot kopen….. De kunstenaar zou vaker betrokken moeten worden bij het verkoopproces. In ons vorige Seizoensblik vertelde Henk Boerwinkel al dat de ontwerper vooral datgene moest maken waar commercieel gewin mee te behalen viel. Ook bij Numan Blikemba wordt de kunstenaar slechts zelden door een opdrachtgever bij het ontwerpproces betrokken. Meestal moet de kunstenaar zich schikken in een situatie waarin hij weinig invloed heeft. Reclame wordt meer en meer een wetenschap en uitvoerig (psychologisch) onderzoek levert allerhande bevindingen op. Eén daarvan is de ontdekking van de vrouw als consument. Zij speelde, in de periode 1900-1940, een belangrijke rol in het nemen van de beslissingen over de besteding van het gezinsinkomen.
“Iedere huisvrouw zal haar voorraad in een luxe provisie-bus bewaren omdat een versnapering uit een dergelijke trommel aangeboden,smaakt dubbel lekker”
Drie voorbeelden van luxe voorraadbussen voor thee, koffie en suiker uit de periode 1910-1930
De bussen hierboven zijn stuk voor stuk prachtig gestileerd en passen helemaal in de tijd waarin ze gemaakt zijn. De decoratie is een waar sieraad in de keuken….
Het feit dat de blikken eigenlijk altijd in een serie van drie stuks geproduceerd worden is al 25 jaar onderdeel van het verhaal dat wij delen. Naast ‘onze’ gevoeligheid voor reclame, vorm en uitstraling zijn wij ook bijzonder gevoelig voor een ‘leuke set’ van bijpassende objecten. Wij, Nederlanders, zijn spaarders en een set van drie stuks bij elkaar sparen met punten, zegeltjes of bonnen zit ons in de genen ingebakken.
Tot slot nodigen wij iedereen van harte uit om een blik te komen werpen op een ruime serie luxe voorraadbussen die we tot 25 juni in het zonnetje zetten. Heb je zelf één of meerdere voorraadbussen die je nog steeds gebruikt en waar je goede herinneringen aan hebt? Breng ze gerust even mee. Er zijn verschillende catalogi beschikbaar waar de eigen blikken mogelijk in teruggevonden kunnen worden.
@Van harte welkom!
De letters B en D als logo op deze luxe blikverpakking: ‘beteekent een doos of bus vervaardig door de firma Bekkers & Zoon Dordrecht. Meer dan 100 jaar ervaring!’
Bron:
– Een Blik op Blik, de Nederlandse blikindustrie 1870-1940, M. Barnhoorn, 1990
– Bonte Blikken, blikfabricage in Nederland 1800-1990, Assen, 1991
– archiefmateriaal F.A. Jansen, collectie Het Behouden Blik
©Museum Het Behouden Blik, Uithuizermeeden
met aandacht vergaard, een kijkje waard!
