Seizoensblik

Onder de titel Seizoensblik presenteert Het Behouden Blik de ‘vaste’ wisselexpositie. Gemiddeld 3 tot 4 keer per jaar wordt een ander deel van de verzameling nader belicht, van verhaal voorzien en in woord en beeld aan u voorgesteld. Nu het museum al 7 weken gesloten is vanwege de intelligente lockdown kiezen wij ervoor om ons Seizoensblik niet te wisselen, maar voegen we het nieuwe verhaal gewoon toe voor extra veel leesplezier!

 

De Wereldbol, U beleefd aanbevelend!  – september 2020

Het jaar 2020 is een bijzonder jaar waarin het Corona virus onze samenleving parten speelt.  Daarom maken wij u dit keer, dicht bij huis, deelgenoot van onze zoektocht naar het verhaal achter een klein en bijzonder blik in onze collectie.

 

Wereldbol wettig gedeponeerd VeldkampWereldbol wettig gedeponeerd Veldkamp

De Wereldbol

Het ronde, groene blikje is bedoeld voor de Allerbeste bonbons en is rondom rijkelijk gedecoreerd. Op de onderzijde staat de naam Wereldbol en op de globe die in het midden is afgebeeld wordt alleen Groningen als plaats in de wereld aangeduid. Dat roept vragen op. Nadat wij het blikje digitaal publiceerden in onze collectie kwamen wij in contact met de kleinkinderen van Jurriën Veldkamp. Hij bleek verantwoordelijk voor de productie van dit blikje met zijn ‘Stoom Electrische Suikerwerk – Bonbon, Dragee, Pepermunt – Schuim- en Dropfabriek’ die gevestigd was aan de Herman Colleniusstraat 18-20 in Groningen.

 

Veldkamp tel gids 1913 vermelding

 

In de telefoongids van 1913 heeft het bedrijf telefoonnummer 1153 en luidt de vermelding: Het bedrijf produceert niet alleen alle genoemde suikerwerk, maar is bovendien ook’ verkoopkantoor voor buitenlandse huizen’ Dit zijn de bedrijven Van Melle uit Breskens, de Deventer Koekfabrieken Coeling, Lecoq uit Brussel (katjesdrop), Coblenzer uit Keulen (pijpjesdrop) en Vicomte, Apeldoorn (biscuits en wafels).  Naast het merk de Wereldbol wordt het snoepgoed ook geproduceerd onder de naam JéVé. In de prijslijst voor de export, waar we een kopie van hebben mogen maken, vinden we de verschillende producten en verpakkingen.
Het bedrijf timmert aan de weg, heeft een eigen export kantoor en weet mooie jaaromzetten te realiseren. In 1907 is  de jaaromzet Hfl 75.000. Dit bedrag groeit  in 1927 naar 357.621,34 gulden.  Het bedrijf telt in deze goede jaren maar liefst 100 man personeel en Jurrien zijn broers en zwagers verkochten de suikerwerken.

 

Veldkamp Arcanum tabletten

Arcanum

Natuurlijk ondervindt het bedrijf ook kritiek, zoals in maart 1918 in het maandblad van de vereniging tegen kwakzalverij waarin wordt  geageerd tegen de wijze van aanbeveling van het gepatenteerde medicinale product Arcanum. Deze tabletten tegen den hoest voor de keel zouden, aldus Veldkamp, ook een voorbehoedmiddel tegen influenza zijn. De vereniging reageert als volgt:
Had de fabrikant zijn waar als een eenvoudig middeltje tegen hoest aanbevolen, wij zouden hem zeker ongemoeid hebben gelaten, thans nu hij niet schroomt het gewone verschijnsel – tegen eigen namaak ongemoeid gelaten hebben, thans, nu hij niet schroomt, met een niet te miskennen doel, dat middel eigenschappen toe te schrijven, die het niet bezit, moeten wij ernstig tegen Arcanum waarschuwen,’

 

Staking

Een mooi kijkje in de arbeidsomstandigheden van die tijd krijgen we als in 1929 krijgt Veldkamp te maken met een staking van het personeel. De onderhandelingen verlopen moeizaam en het personeel stelt ‘zware eischen’ ten aanzien van de verbetering van de arbeidsvoorwaarden. Na niet minder dan 13 weken komen de beide partijen eruit en is het resultaat een loonsverhoging van in totaal 50 gulden. Voor de een geldt dat het weekloon van 17 naar 24 gulden stijgt, de ander krijgt er per week 3 of 2 gulden bij en de inpakster krijgt wekelijks 3 gulden meer uitbetaald. Daarnaast krijgt een ieder een week vakantie per jaar, 26 weken lang 80% van het loon bij ziekte, betaling bij overwerk en geoorloofd verlof bij overlijden, trouwen of bevalling. Een behoorlijk resultaat aldus de Algemene Nederlandse Bond voor arbeiders(sters) in het bakkers, chocolade en suikerbewerkingsbedrijf.

 

Handelskaart van Nederland JV

In 1930 wordt de Handelskaart van Nederland met daarop alle vestigingen van Kamers van Koophandel door het bedrijf aangeboden. Een mooie actie die landelijke publiciteit en bekendheid  garandeert. Het bedrijf laat hiermee opnieuw zien dat het zich richt op de ‘wereld’ en zeker niet alleen op de eigen Groninger omgeving. Het doet hiermee de naam Wereldbol absoluut eer aan.

 

De laatste jaren

De oorlogsjaren zijn lastig en het lukt Veldkamp niet om de fabriek draaiende te houden. Hij besluit de zaak te verkopen met in het achterhoofd het idee om samen met zijn vrouw nog een aantal jaren van het leven te gaan genieten. In 1943 vindt de verkoop plaats en neemt de firma Buining en Vinke, grossiers in rookartikelen aan het Schuitendiep in Groningen, het bedrijf inclusief gereedschappen en machinerieën en voorraden grondstoffen over om het vervolgens in 1946 weer te verkopen aan de firma C. Keg te Zaandam.

Veldkamp zelf overlijdt plotseling op 18 mei 1947 tijdens het bijwonen van een kerkdienst.

 

Veldkamp Cacao door vh JoostenWat nu te denken van het blik Veldkamp’s Cacao?


Dit blik is gemaakt door de Metaalwarenfabriek  Venn. v/h M. Joosten in Groningen en dateert van 1902 of 1903. Daarmee is het gemaakt voordat Jurriën Veldkamp zijn suikerwerk fabriek begon.

In de nalatenschap van de familie vinden we de boedelinventaris van Pieter Jacobs Veldkamp, opgemaakt op 19 november 1904 na diens overlijden. Pieter Veldkamp is de vader van Jurriën Veldkamp en was bij leven grossier in suikerwerken. De boedelbeschrijving bestaat uit een opsomming van de inboedel van het woonhuis en de handelsvoorraad en inventaris. In het overzicht handelsschulden staat, naast bekende firma’s als Droste, Bensdorp, de biscuitfabriek Victoria en 31 anderen, op regel 29 ook de firma M. Joosten die nog een bedrag van Hfl. 177.95 als vordering  heeft uitstaan.

 

Dit maakt onze cirkel rond en verklaart waarom wij een Veldkamp blik gemaakt door Joosten in bezit hebben terwijl De Wereldbol niet eerder dan 1907 in de boeken genoemd wordt. Het betreft hier twee verschillende generaties Veldkamp.

Pieter Veldkamp overlijdt in 1904, Jurrien Veldkamp in 1947. Dat is lang geleden en maakt dat de beide bedrijven niet meer in ons collectieve geheugen opgenomen zijn. Het zal dan ook slechts een enkeling zijn die aan dit bedrijf nog herinneringen heeft. Toch blijft het verhaal de moeite waard om verteld te worden.

Met dank aan de familie die ons de documentatie ruimhartig ter beschikking stelde.

Bron:     archiefkist familie Veldkamp

 

©Het Behouden Blik
Hoofdstraat 99
9982 AC Uithuizermeeden

met aandacht vergaard, een kijkje waard!

vind ons leuk en blijf op de hoogte van de meest recente ontwikkelingen via:      hetbehoudenblik

Terug naar boven